Erzurum Tarihi Yerleri
 |
 |
 |
|
ERZURUM TARÄ°HÄ° YERLER GENEL BÄ°LGÄ°LER Yüzölçümü: 25.066 km² Rakım: 1853 Ä°lçeleri Erzurum (merkez) AÅŸkale, Çat, Hınıs, Horasan, Ilıca, Ä°spir, Karaçoban, Karayazı, Köprüköy, Narman, Oltu, Olur, Pasinler, Pazaryolu, Åženkaya, Tekman, Tortum, Uzundere. ayrıntılar ilçelerimiz sayfasında. Dünyanın 2000 metrelik plato üzerinde kurulu 200bini aÅŸkın sayılı ÅŸehirlerinden olan Erzurum’un yerleÅŸim birimlerinin %61′i yüksek kesimlerde yer almaktadır. Genel nüfusun %55′i erkek,%45′i ise kadındır. Ä°lin kapladığı alan 25066 Km2, nüfus yoÄŸunluÄŸu ise 35′tir. Merkez dahil 19 ilçesi bulunmaktadır. Erzurum “Azzi”, “Erzen” (Darı), “Arze” ve bilhassa Müslüman Arapların “Erzenu’r Rûm” (Erzen-i Rum) ismiyle anılan aynı bölgedeki eski ve tarihi bir ÅŸehirden gelir. Türkler Erzurum adını vermiÅŸlerdir. Trafik plaka numarası 25′ tir. |
|||
| TARİHÇE
DoÄŸu Anadolu’ nun en büyük ili olan Erzurum’ un, bazıları M.Ö 4900 yıllarına kadar tarihledirilen bulgulara göre, tarihin ilk dönemlerinde beri bir yerleÅŸme bölgesi olduÄŸu anlaşılmaktadır. |
|||
| ÖNEMLİ YERLER
Fidanlık, Uzunoluk ve Horasan Fidanlığı Orman İçi Dinlenme Yerleri, Ilıca Kaplıcası, Dumlu Ilıcası, Pasinler Çermiği ve Madensuyu, Tortum Çağlayanı, Erzurum, Aşkale, Cinis, Pırtın, Hınıs, Toprakkale, Kalecik, İspir, Oltu, Avnik, Bardız (Gaziler), Tortum, Ağca, Azort, Üngüzel, Hasankale ve Van Kaleleri, Kotarus (Citharizon) Kenti ve Kilisesi, Erzurum, Hınıs ve Pasinler Ulucamileri, Hatuniye Medresesi olarak da bilinen Çifte Minareli Medrese ile Yakutiye, Ahmediye, Kurşunlu, Pervizoğlu, Şeyhler ve Kadıoğlu Medreseleri, Erzurum ve İspir Kale Mescitleri, Tepsi Minare (Saat Kulesi), Lala Paşa, Murad Paşa, Gülcü Kapısı (Ali Ağa), Boyahane, Caferiye, Kurşunlu (Feyziye), Pervizoğlu, Derviş Ağa, Gümrük, Bakırcı, Narmanlı, İbrahim Paşa, Şeyhler, Cennetzade, Topal Çavuş, Çarşı (Tuğrul Şah), Arslan Paşa, Sivaslı, Süleyman Han ve Bardız Camileri, Emir Saltuk (Melik Gazi), Karanlık, Gümüşlü, Cimcime Sultan, Rabia Hatun, Mehdi Abbas (Emir Şeyh), Evreni, Söylemez Ana, Söylemez Baba, Mısri Zinnun, Ferruh Hatun, Gülperi Hatun Kümbetleri, Taşhan (Rüstem Paşa) Kervansarayı, Gümrük, Cennetzade, Kamburoğlu ve Hacı Bekir Hanları, Boyahane, Lala Paşa, Kırk Çeşme, Murad Paşa ve Saray Hamamları, Çobandede, Derviş Ağa ve Küpeli Köprüleri, Erzurum Arkeoloji, Çifte Minareli Medrese ve Erzurum Kongresi Müzeleri. |
|||
 |
YAKUTÄ°YE MEDRESESi Cumhuriyet caddesi üzerinde bulunan ve ilhanlılar döneminden kalan Yakutiye Medresesi 1310 yılında Sultan Gazan ve Horasanlı Bulga Hatun’un yardımlarıyla Hoca Cemaleddin Yakut tarafından yaptırılmıştır. |
 |
|
| ÇİFTE MÄ°NARELÄ° MEDRESE Tebrizkapı semti’ndeki bu ÅŸaheserin ismi, çeÅŸitli kaynaklarda Hand Hatun, Hande Hatun, Eski Medrese olarakta geçmektedir.Çifte Minareli Medrese’nin Ä°lhanlı Hükümdarı Keyhato’nun karısı Hand Hatun tarafından 13.yüzyılın son çeyreÄŸi ile 14.yüzyılın ilk on yılları arasında, Yakutiye Medresesinden önce yaptırıldığı tahmin edilmektedir.Minarelerindeki muhteÅŸem çinileri ve duvarlarındaki çeÅŸitli taÅŸ kabartmalarıyla günümüze kadar ulaÅŸan tarihi medrese, ÅŸimdilerde Yakutiye Belediyesi’ne devredilmiÅŸtir. |
 |
||
 |
LALAPAÅžA CAMÄ°Ä° Erzurum’daki sayılı Osmanlı eserlerinden olan LalapaÅŸa Cami’ni ünlü Mimar Sinan’ın Beylerbeyi Lala MustafapaÅŸa adına 1562 yılında yaptığı söylenmektedir |
 |
|
| SAAT KULESÄ° İç Kale Mescidi’ne minare olarak yaptırılan Saat Kulesi, Tepsi Minare veya Kule diye adlandırılmaktadır.Åžehre hakim bir tepe üzerinde kurulu bulunan Erzurum Kalesi’nin surlarındaki Saat Kulesi, her taraftan çok rahatlıkla görülebilmektedir.Yaklaşık 21 metre yuksekliÄŸindeki kulenin birde saat yerleÅŸtirilmiÅŸ ahÅŸap bölümü bulunmaktadır.Ne yazık ki, orjinal saat sökülerek götürülmüş, bu arada bazı kitabelerde tahrip edilmiÅŸtir.1102 yılında yaptırıldığı kesin blli olan Saat Kulasi’nin mevcut kitabelerinde ÅŸu yazılar okunmaktadır: “-Ä°kbal dininin ışığı, Ä°slamın Kutbu, devletin yardımcısı, milletin zahiri, meliklerin arkası ve emirlerin güneÅŸi Ebül Muzaffer Gazi Ä°nanç Biygu TuÄŸrul içindir.” |
 |
||
| ÜÇ KÃœMBETLER SaltukoÄŸulları devrinden kalan bu eserlerin iki önemli özelliÄŸi vardır. Birincisi, bu eserlerin Anadolu’da yapılmış ilk eserlerden (belki de ilki) olmasıdır.Ä°kinci önemli özelliÄŸi ise üç eserinde birbirinden farklı mimari yapıya sahip olmalarıdır.Büyük olan Emir Saltuk Kümbeti’nin mimari açıdan dünya üzerinde bir benzeri daha yoktur. Emir Saltuk Kumbeti’nin 13.yüzyıl sonu veya 14.yüzyıl baÅŸlarında yaptırıldığı tahmin edilmektedir.DiÄŸer iki kümbetin ise kimler tarafından ne zaman yaptırıldığı tespit edilememiÅŸtir. Bu kümbetlerin dışında Erzurum’un çeÅŸitli semtlerinde Karanlık, Gümüşlü, Cimcime Sultan ve Rabia Hatun kümbetleride bulunmaktadır. |
 |
||
| RÃœSTEMPAÅžA BEDESTENÄ° (TAÅžHAN) Mumtazam kesme taÅŸtan yapılmış olan Rüstem PaÅŸa Bedesteni, iki katlıdır.Kanunu Sultan Süleyman’ın Sadrazamı RüstempaÅŸa tarafından yaptırılmış olan bedesten 1970 yılında restore edilmiÅŸtir.Menderes Caddesi üzerinde bulunan ve halk arasında TaÅŸhan diye adlandırılan bedestenin üst katlarında Oltu taşı iÅŸlemecileri faaliyet göstermektedir.Alt katlarında ise, çeÅŸitli iÅŸ yerleri bulunmaktadır.Erzurum’da RüstempaÅŸa Bedesteni’nin dışında Gümrük Hanı, Cennetzede Hanı, KamburoÄŸlu Hanı, Hacı Bekir Hanı bulunmaktadır. |
 |
||
| AZÄ°ZÄ°YE ANITI Erzurum’un 10 km kuzeydoÄŸusunda Top dağında, Aziziye Tabyası önündedir. 1877′ de Ruslara karşı yapılan savaşın anısına 1952 de dikilmiÅŸtir. Anitta Aziziye ÅŸehitlerinin anisini canlandıran kabartmalar vardır. Bu anıtın arkasında 1877 Rus savasında bir erkek gibi savaÅŸan Türk kadını Nene Hatun’un mezarı bulunur. |
 |
||
| CAMÄ°Ä° VE TÃœRBELER Erzurum, yenisiyle, eskisiyle bir camiler ve türbeler ÅŸehridir.Hemen her sentte birkaç camie, ya da türbeye rastlamak mümkün. Kentin en büyuk camisi Cumhuriyet Caddesi üzerindeki Ulucami’dir.1179 yılında Saltuklu Hükümdarı Nasrettin Muhammed tarafındanj yaptırıldığı sanılan cami, 1629, 1787, 1860 ve 1965 yıllarında onarımdan geçmiÅŸtir. Erzurum’daki diÄŸer tarihi camiler şöyle sıralanır: MuratpaÅŸa Camii (1573) Camilerin dışında Erzurum’un Türbe mevkiinde Abdurrahman Gazi, Tebrizkapı Semti’nde Ebe Ä°shak, TaÅŸmaÄŸazalar’da Habip Baba, Tuzcu Köy’ünde Hacı Haşıl türbeleri ziyaret edilebilir. |
|||
